Hoe kan de wijkverpleegkundige effectieve en gelijkwaardige samenwerkingsrelaties opbouwen om een toekomstbestendige positie als eigenstandige, volwaardige beroepsgroep in het eerstelijnsveld te realiseren? Op welke wijze kunnen effectieve samenwerkingsrelaties worden ondersteund en ingebed in trainingen en in het curriculum van de hbo-opleiding Verpleegkunde? Om deze vragen te beantwoorden heeft het NWG in 2018 praktijkonderzoek gedaan. 

Hieruit blijkt dat de context waarin de wijkverpleegkundige werkt complex en diffuus is en er geen heldere afbakening van het deskundigheidsdomein van de wijkverpleging is. Er zijn veel stakeholders en ook wijkverpleegkundigen zelf geven verschillende interpretaties aan de wijze waarop zij hun vak zien en uitvoeren. Dat pleit voor een doorontwikkeling van het deskundigheidsgebied van de wijkverpleegkundige met de wijkverpleegkundigen zelf, waarbij leren en ontwikkelen centraal staan.

Deskundigheidsdomein
De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat afbakening van het deskundigheidsdomein, uniformiteit in de beroepsuitoefening en professionalisering belangrijke voorwaarden zijn om in de wijkverpleegkunde effectief samenwerkingsrelaties op te bouwen, om je als wijkverpleegkundige te positioneren en profileren. De wijkverpleegkundigen werken als enige verpleegkundige beroepsgroep op de scheidslijn tussen careen cure, en zowel in het medische als sociale domein, en hebben direct invloed op de financiering van zorg in de Zvw. Positionele professionalisering vraagt om erkenning van de wijkverpleegkundigen als beroepsgroep.

Verdieping van kennis
Samenwerken met hbo-opleidingen Verpleegkunde aan de doorontwikkeling en professionalisering is belangrijk. Ook geven wijkverpleegkundigen aan dat er verdieping noodzakelijk is om te kunnen werken als wijkverpleegkundige. Wijkverpleegkunde is bij uitstek een ‘creatief’ praktijkgericht vak, waarin een hoge mate van zelfstandigheid en probleemoplossend vermogen worden gevraagd. Klinische kennis, (levens)ervaring en de context waarin de wijkverpleegkundigen werken zijn persoonsafhankelijk. De verantwoordelijkheid voor het indiceren en zorg organiseren voor thuiswonende cliënten, en daarmee de verantwoordelijkheid voor toegankelijkheid van de zorg, maakt het vak veelomvattend.

Evidence-based practice
Het opbouwen van Evidence-based practice (EBP) specifiek voor de wijkverpleging draagt bij aan professionalisering en de mate van maatschappelijke impact. Een van de voorwaarden voor professionaliseren is dat er een specifieke opleiding is. De opleidingen geven een goede basis aan de generalistische verpleegkundigen en de minors voor wijkverpleegkunde geven een verdiepingsslag. Belangrijk is dat in de verschillende minors in Nederland eenheid wordt gecreëerd.

Aantrekkelijker beeld
Factoren die bijdragen aan een aantrekkelijker beeld zijn de rol van spin in het web en de mate van zelfstandig werken. Dat er geweldige mogelijkheden zijn om aantrekkelijker te worden als vakgebied, laat dit praktijkonderzoek zien; ontwikkelen door middel van professionaliseren is een rode draad.

Opzet

Aan dit onderzoek deden vier focusgroepen mee van wijkverpleegkundigen (N=50) verspreid over Nederland en wijkverpleegkundigen uit de kerngroep wijkverpleegkundigen van het NWG (N=25). Er zijn interviews gehouden met wijkverpleegkundigen en eerstelijnszorgprofessionals in twee gebieden: een grootstedelijk gebied in het zuidoosten en een dorpsgebied in het noordwesten van Nederland (N=19). De eerstelijnszorgprofessionals waren: huisartsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, welzijnswerkers, diëtisten, praktijkondersteuners van huisartsen, maatschappelijk werkers.

Het volledige onderzoek is hier na te lezen.